Przez lata mieszkańcy skarżyli się na hałas, zabrudzone chodniki i ptasie kolonie w centrach miast. Teraz Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Rzeszowie ogłasza zmianę strategii, która może zakończyć wieloletni spór wokół gawronów.
Chodzi o liczebność tych ptaków w Polsce spadła o ponad połowę, a eksperci alarmują, że sytuacja staje się dramatyczna. Nowe wytyczne mają pogodzić oczekiwania mieszkańców z koniecznością ochrony jednego z najszybciej zanikających gatunków ptaków w kraju.
Gawrony pod lupą
Problem związany z obecnością gawronów od dawna budzi emocje w wielu podkarpackich miastach. Mieszkańcy zwracali uwagę przede wszystkim na hałas oraz odchody zanieczyszczające ławki, place zabaw, alejki parkowe czy infrastrukturę rekreacyjną. Szczególnie uciążliwe okazywały się duże kolonie zakładane na starych drzewach w parkach oraz w pobliżu szkół.
Jak powiedział rzecznik prasowy RDOŚ Łukasz Lis, trudności zgłaszane przez samorządy dotyczą większości większych miast regionu. W ostatnich latach urzędnicy regularnie rozpatrywali wnioski dotyczące płoszenia ptaków, jednak każda taka sprawa wywoływała spory pomiędzy władzami lokalnymi a organizacjami przyrodniczymi.
Z danych Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wynika, że w ciągu ostatnich pięciu lat rozpatrzono 31 spraw związanych z wydawaniem zgód na płoszenie gawronów. W tym czasie wydano sześć zezwoleń na prowadzenie takich działań, natomiast w dwunastu przypadkach decyzje były odmowne.
Największe kolonie w Rzeszowie
Przygotowana na zlecenie RDOŚ ekspertyza naukowców pozwoliła dokładnie określić skalę zjawiska na Podkarpaciu. Najwięcej gniazd stwierdzono w Rzeszowie, gdzie naliczono ich aż 733. Drugie miejsce zajął Jarosław z wynikiem 591 gniazd, a kolejne Krosno (487) i Jasło (251).
W stolicy województwa największe skupiska ptaków znajdują się w Parku Szafera oraz Parku Jedności Polonii z Macierzą. W Jarosławiu gawrony zasiedliły Park im. Bohaterów Monte-Cassino, natomiast w Krośnie szczególnie ważnym miejscem lęgowym pozostaje Stary Cmentarz.
Eksperci podkreślają jednak, że duża liczba ptaków w jednym miejscu może być myląca. Choć mieszkańcom wydaje się, że gawronów jest bardzo dużo, rzeczywistość wygląda zupełnie inaczej.
Dramatyczny spadek liczebności
Według danych zawartych w ekspertyzie gawron jest obecnie w Polsce gatunkiem narażonym na wyginięcie. W ciągu zaledwie 15 lat jego populacja zmniejszyła się aż o 57 procent.
O zagrożeniu mówił również przyrodnik Przemysław Wylegała z Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody „Salamandra”. – To pechowy gatunek. Krajobraz rolniczy już mu nie sprzyja, zaś w miastach jest wypłaszany – powiedział specjalista ds. ochrony ptaków.
Ekspert zwrócił uwagę, że obserwowany trend należy do najgwałtowniejszych wśród krajowych gatunków ptaków. – Ogólna sytuacja gawronów w Polsce i Europie jest dramatyczna. Nie jest to jeszcze gatunek rzadki, ale wykazuje bardzo szybki spadek liczebności, rzędu 4-5 proc. rocznie. To jeden z szybszych spadków liczebności ptaków, jakie obserwujemy w Polsce. Wszystko wskazuje na to, że populacja gawrona będzie dalej spadać i za 30-40 lat będzie to rzadki gatunek – zwrócił uwagę Wylegała.
Koniec z wiosennym płoszeniem
W odpowiedzi na wyniki badań i narastające konflikty społeczne Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska zdecydowała się zmienić dotychczasową strategię. Najważniejszą zmianą będzie odejście od stosowanego wcześniej płoszenia sokolniczego w okresie lęgowym.
Jak podkreślają specjaliści, metoda ta nie rozwiązywała problemu, lecz często powodowała przemieszczanie się ptaków w inne części miasta, w tym na osiedla mieszkaniowe. Zamiast tego urzędnicy chcą stosować bardziej precyzyjne działania.
Nowe wytyczne przewidują punktowe usuwanie wyłącznie tych gniazd, które powodują największe konflikty, na przykład znajdujących się bezpośrednio nad ławkami, placami zabaw czy intensywnie użytkowanymi ciągami pieszymi. Takie działania mają być prowadzone corocznie między 1 marca a 10 kwietnia.
Powstaną azyle dla ptaków
Jednym z filarów nowej strategii będzie tworzenie bezpiecznych miejsc dla kolonii gawronów. Chodzi przede wszystkim o mniej uczęszczane części parków oraz nekropolii, gdzie obecność ptaków nie będzie kolidowała z codziennym funkcjonowaniem mieszkańców.
Przykładem takiego miejsca ma być między innymi Stary Cmentarz w Krośnie. Dzięki temu ptaki będą mogły zachować swoje miejsca lęgowe, a jednocześnie ograniczone zostaną sytuacje prowadzące do konfliktów społecznych.
RDOŚ zapowiada również działania edukacyjne skierowane do mieszkańców regionu. – Będziemy również stawiać na edukację poprzez instalację tablic informacyjnych w parkach, na których będą wymienione korzyści z bytowania tych ptaków – powiedział rzecznik rzeszowskiego RDOŚ.
Pożyteczne, choć niedoceniane
Eksperci przypominają, że gawrony pełnią ważną rolę w środowisku. Ptaki te ograniczają liczebność wielu bezkręgowców, pomagają w usuwaniu odpadów organicznych oraz padliny, wspierając naturalne procesy zachodzące w ekosystemach miejskich i rolniczych.
Nowa strategia RDOŚ ma więc nie tylko zmniejszyć uciążliwości dla mieszkańców, ale także ochronić gatunek, który jeszcze niedawno był powszechnym elementem krajobrazu polskich miast i wsi. Wszystko wskazuje na to, że bez takich działań gawron może w kolejnych dekadach stać się znacznie rzadszym widokiem niż obecnie.
Czytaj więcej:
Gumowe minironda w Rzeszowie. W piątek rusza montaż pierwszego
Przez lata mieszkańcy skarżyli się na hałas, zabrudzone chodniki i ptasie kolonie w centrach miast. Teraz Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Rzeszowie ogłasza zmianę strategii, która może zakończyć wieloletni spór wokół gawronów.
Chodzi o liczebność tych ptaków w Polsce spadła o ponad połowę, a eksperci alarmują, że sytuacja staje się dramatyczna. Nowe wytyczne mają pogodzić oczekiwania mieszkańców z koniecznością ochrony jednego z najszybciej zanikających gatunków ptaków w kraju.
Gawrony pod lupą
Problem związany z obecnością gawronów od dawna budzi emocje w wielu podkarpackich miastach. Mieszkańcy zwracali uwagę przede wszystkim na hałas oraz odchody zanieczyszczające ławki, place zabaw, alejki parkowe czy infrastrukturę rekreacyjną. Szczególnie uciążliwe okazywały się duże kolonie zakładane na starych drzewach w parkach oraz w pobliżu szkół.
Jak powiedział rzecznik prasowy RDOŚ Łukasz Lis, trudności zgłaszane przez samorządy dotyczą większości większych miast regionu. W ostatnich latach urzędnicy regularnie rozpatrywali wnioski dotyczące płoszenia ptaków, jednak każda taka sprawa wywoływała spory pomiędzy władzami lokalnymi a organizacjami przyrodniczymi.
Z danych Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wynika, że w ciągu ostatnich pięciu lat rozpatrzono 31 spraw związanych z wydawaniem zgód na płoszenie gawronów. W tym czasie wydano sześć zezwoleń na prowadzenie takich działań, natomiast w dwunastu przypadkach decyzje były odmowne.
Największe kolonie w Rzeszowie
Przygotowana na zlecenie RDOŚ ekspertyza naukowców pozwoliła dokładnie określić skalę zjawiska na Podkarpaciu. Najwięcej gniazd stwierdzono w Rzeszowie, gdzie naliczono ich aż 733. Drugie miejsce zajął Jarosław z wynikiem 591 gniazd, a kolejne Krosno (487) i Jasło (251).
W stolicy województwa największe skupiska ptaków znajdują się w Parku Szafera oraz Parku Jedności Polonii z Macierzą. W Jarosławiu gawrony zasiedliły Park im. Bohaterów Monte-Cassino, natomiast w Krośnie szczególnie ważnym miejscem lęgowym pozostaje Stary Cmentarz.
Eksperci podkreślają jednak, że duża liczba ptaków w jednym miejscu może być myląca. Choć mieszkańcom wydaje się, że gawronów jest bardzo dużo, rzeczywistość wygląda zupełnie inaczej.
Dramatyczny spadek liczebności
Według danych zawartych w ekspertyzie gawron jest obecnie w Polsce gatunkiem narażonym na wyginięcie. W ciągu zaledwie 15 lat jego populacja zmniejszyła się aż o 57 procent.
O zagrożeniu mówił również przyrodnik Przemysław Wylegała z Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody „Salamandra”. – To pechowy gatunek. Krajobraz rolniczy już mu nie sprzyja, zaś w miastach jest wypłaszany – powiedział specjalista ds. ochrony ptaków.
Ekspert zwrócił uwagę, że obserwowany trend należy do najgwałtowniejszych wśród krajowych gatunków ptaków. – Ogólna sytuacja gawronów w Polsce i Europie jest dramatyczna. Nie jest to jeszcze gatunek rzadki, ale wykazuje bardzo szybki spadek liczebności, rzędu 4-5 proc. rocznie. To jeden z szybszych spadków liczebności ptaków, jakie obserwujemy w Polsce. Wszystko wskazuje na to, że populacja gawrona będzie dalej spadać i za 30-40 lat będzie to rzadki gatunek – zwrócił uwagę Wylegała.
Koniec z wiosennym płoszeniem
W odpowiedzi na wyniki badań i narastające konflikty społeczne Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska zdecydowała się zmienić dotychczasową strategię. Najważniejszą zmianą będzie odejście od stosowanego wcześniej płoszenia sokolniczego w okresie lęgowym.
Jak podkreślają specjaliści, metoda ta nie rozwiązywała problemu, lecz często powodowała przemieszczanie się ptaków w inne części miasta, w tym na osiedla mieszkaniowe. Zamiast tego urzędnicy chcą stosować bardziej precyzyjne działania.
Nowe wytyczne przewidują punktowe usuwanie wyłącznie tych gniazd, które powodują największe konflikty, na przykład znajdujących się bezpośrednio nad ławkami, placami zabaw czy intensywnie użytkowanymi ciągami pieszymi. Takie działania mają być prowadzone corocznie między 1 marca a 10 kwietnia.
Powstaną azyle dla ptaków
Jednym z filarów nowej strategii będzie tworzenie bezpiecznych miejsc dla kolonii gawronów. Chodzi przede wszystkim o mniej uczęszczane części parków oraz nekropolii, gdzie obecność ptaków nie będzie kolidowała z codziennym funkcjonowaniem mieszkańców.
Przykładem takiego miejsca ma być między innymi Stary Cmentarz w Krośnie. Dzięki temu ptaki będą mogły zachować swoje miejsca lęgowe, a jednocześnie ograniczone zostaną sytuacje prowadzące do konfliktów społecznych.
RDOŚ zapowiada również działania edukacyjne skierowane do mieszkańców regionu. – Będziemy również stawiać na edukację poprzez instalację tablic informacyjnych w parkach, na których będą wymienione korzyści z bytowania tych ptaków – powiedział rzecznik rzeszowskiego RDOŚ.
Pożyteczne, choć niedoceniane
Eksperci przypominają, że gawrony pełnią ważną rolę w środowisku. Ptaki te ograniczają liczebność wielu bezkręgowców, pomagają w usuwaniu odpadów organicznych oraz padliny, wspierając naturalne procesy zachodzące w ekosystemach miejskich i rolniczych.
Nowa strategia RDOŚ ma więc nie tylko zmniejszyć uciążliwości dla mieszkańców, ale także ochronić gatunek, który jeszcze niedawno był powszechnym elementem krajobrazu polskich miast i wsi. Wszystko wskazuje na to, że bez takich działań gawron może w kolejnych dekadach stać się znacznie rzadszym widokiem niż obecnie.
Czytaj więcej:
Gumowe minironda w Rzeszowie. W piątek rusza montaż pierwszego
![Znamy datę otwarcia basenów ROSiR w Rzeszowie. Teraz wszystko zależy od pogody [ZDJĘCIA]](https://mypolishnews.com/wp-content/uploads/2026/06/znamy-date-otwarcia-basenow-rosir-w-rzeszowie-teraz-wszystko-zalezy-od-pogody-zdjecia-150x150.jpg)
