Ulica Marii Stromberger w Rzeszowie już otwarta | Rzeszów News

W Rzeszowie oficjalnie otwarto ulicę imienia kobiety, która w piekle Auschwitz-Birkenau ryzykowała własne życie, by pomagać więźniom. Maria Stromberger, nazywana „Aniołem z Auschwitz”, miała szczególne znaczenie dla młodych mieszkańców miasta osadzonych w niemieckim obozie koncentracyjnym.

Jej historia została teraz upamiętniona w przestrzeni Rzeszowa, a uroczystości towarzyszyło również odsłonięcie tablicy pamiątkowej.

Ulica Marii Stromberger w Rzeszowie

Uroczystość odbyła się w piątek (16 października), a jej pierwsza część rozpoczęła się o godz. 11:00 właśnie przy nowo otwartej ulicy Marii Stromberger, położonej za Urzędem Marszałkowskim. Następnie uczestnicy przenieśli się do II Liceum Ogólnokształcącego im. płk. Leopolda Lisa-Kuli przy ul. ks. Józefa Jałowego, gdzie zaplanowano odsłonięcie tablicy pamiątkowej poświęconej patronce.

W uroczystości obok władz miasta na czele z prezydentem Konradem Fijołkiem, władz samorządowych i pomysłodawców całej inicjatywy (Stowarzyszenie Nasz Dom – Rzeszów), uczestniczyła m.in. Regina Figl, konsul generalna Republiki Austrii w Krakowie. Wydarzenie było okazją do przypomnienia historii kobiety, która mimo pracy w strukturach obozowych niosła pomoc prześladowanym i ratowała życie więźniów.

– Maria Stromberger stała się symbolem. Upamiętniamy osobę, która stała się symbolem humanizmu, symbolem tego, że nawet w tragicznych, przerażających okolicznościach wojny, można zachowywać się po prostu po ludzku, zachowywać się zgodnie z tym, co tak naprawdę jest w nas, z naszą prawdziwą tożsamością – mówił prezydent Konrad Fijołek.

Kim był „Anioł z Auschwitz”?

Maria Stromberger urodziła się w 1898 roku i była austriacką dyplomowaną pielęgniarką. Od 1942 roku pracowała w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau jako członkini personelu medycznego SS. Zatrudnienie w obozowym lazarecie dawało jej dostęp do więźniów, ale jednocześnie oznaczało funkcjonowanie w strukturach nazistowskiego aparatu terroru.

To właśnie w tych okolicznościach podjęła działania, które przyniosły jej przydomek „Anioła z Auschwitz”. Dostarczała więźniom żywność, leki i odzież, ukrywała chorych przed selekcjami oraz wynosiła z obozu korespondencję i dokumenty dotyczące zbrodni popełnianych przez załogę SS. Pomoc ta wiązała się z realnym zagrożeniem dla jej własnego życia.

Pomagała więźniom z Rzeszowa

Szczególne miejsce w historii Marii Stromberger zajmują młodzi Rzeszowianie, którzy trafili do Auschwitz po aresztowaniach przeprowadzonych przez Niemców w maju 1940 roku. Wśród zatrzymanych byli przede wszystkim uczniowie I i II Państwowego Gimnazjum w Rzeszowie. Wielu z nich należało do pierwszych więźniów politycznych deportowanych z miasta do obozu.

Kontakt z młodymi Polakami pomógł austriackiej pielęgniarce zrozumieć, z jakim systemem przemocy ma do czynienia. Szczególnie ważna była relacja Edwarda Pysia, który opowiedział jej o losie więźniów. Stromberger zaczęła świadomie pomagać osadzonym, narażając się na konsekwencje ze strony obozowych władz.

– W przypadku Rzeszowa miało to ogromne znaczenie, bo ratowała naszych gimnazjalistów, którzy niestety trafiali także jako patrioci, młodzi patrioci do obozu koncentracyjnego – mówił prezydent Rzeszowa.

Edward Pyś i Józef Szajna

Jednym z więźniów, którym Maria Stromberger pomogła przetrwać obozowe piekło, był Edward Pyś. Mężczyzna ciężko chorował na tyfus plamisty, a opieka i leczenie zapewnione dzięki pielęgniarce miały istotne znaczenie dla jego ocalenia. Jego doświadczenia pokazują, jak wiele mogła znaczyć pomoc udzielana przez osobę działającą wewnątrz obozowych struktur.

Kolejną ważną postacią był Józef Szajna, późniejszy wybitny artysta, scenograf i reżyser, który również był więźniem Auschwitz. Dwukrotnie znalazł się w celi śmierci i był zagrożony natychmiastową egzekucją. W przetrwaniu pomagały mu między innymi leki i dodatkowe racje żywnościowe dostarczane przez Stromberger.

Historie ocalonych Rzeszowian sprawiły, że jej działalność ma szczególne znaczenie dla lokalnej pamięci historycznej. Nie chodzi wyłącznie o upamiętnienie austriackiej pielęgniarki, ale również o przypomnienie losów młodych mieszkańców Rzeszowa, którzy stali się ofiarami niemieckich represji podczas II wojny światowej.

Po wojnie przyjechała do Rzeszowa

Działalność Marii Stromberger nie pozostała bez świadectw. Po zakończeniu wojny byli więźniowie Auschwitz, w tym ocaleni Rzeszowianie, występowali w jej obronie i potwierdzali, że pomagała osadzonym. Ich relacje miały znaczenie dla udokumentowania jej postawy w czasie, gdy pracowała w obozie.

W 1947 roku Stromberger przyjechała do Rzeszowa i spotkała się z rodzinami uratowanych więźniów. Ta wizyta stanowi ważny element jej związków z miastem. Choć pochodziła z Austrii, jej historia na trwałe splotła się z losami mieszkańców Rzeszowa.

Właśnie te związki były jednym z argumentów za nadaniem jej imienia ulicy. Upamiętnienie ma przypominać kolejnym pokoleniom, że nawet w rzeczywistości stworzonej przez nazistowski system zagłady zdarzali się ludzie, którzy decydowali się pomagać innym, mimo grożących im konsekwencji.

Tablica pamiątkowa w II LO

Drugą częścią piątkowych uroczystości było spotkanie w II Liceum w Rzeszowie. To właśnie w tej placówce odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą Marii Stromberger. Program obejmował również projekcję filmu, część artystyczną przygotowaną przez młodzież oraz przypomnienie historii jej życia i działalności.

Wybór szkoły nie jest przypadkowy w kontekście losów młodych rRzeszowian, którzy trafili do Auschwitz. Wśród więźniów, którym pomagała Stromberger, byli uczniowie rzeszowskich gimnazjów. Upamiętnienie w przestrzeni szkolnej ma więc znaczenie nie tylko symboliczne, ale również edukacyjne.

Nowa ulica i tablica pamiątkowa tworzą dwa miejsca, w których historia Marii Stromberger będzie obecna w codziennym życiu miasta. Jej patronat przypomina o odwadze, solidarności i pomocy udzielanej ludziom w sytuacji skrajnego zagrożenia. To także hołd dla młodych mieszkańców Rzeszowa, których losy na zawsze zostały naznaczone przez niemiecką okupację i obozowy terror.

Czytaj więcej:

Rzeszów wykupi „Mleczaka”. Są miliony na ratunek historycznej szkoły!